Shifat Wajib Bagi Allah Ta‘ala

‘Aqiidatun Najiin ( Siri 23 )

Berkata oleh Mushannif :

﴾  ﺼﻔﺔ    ﻋﺸﺭﻭﻥ  ّ ﻋﺯ   ﻭ  ﺠﻞّ   ﻟﻤﻭﻻﻧﺎ     ﻴﺠﺏ    ﻓﻤﺎ  ﴿

Ertinya : Maka setengah daripada barang yang wajib bagi Tuhan kita Jalla wa ‘Azza itu dua puluh shifat .

Diithlaqkan shifat itu atas makna yang wujudi, yang berdiri ia dengan maushuf dan diithlaqkan dia pula atas barang yang lain daripada dzat. Inilah yang dikehendak di sini kerana bahawasanya yang dua puluh shifat ini, setengahnya barang yang ia wujudi seperti qudrat dan iradat . Dan setengah daripadanya barang yang ia hal seperti keadaan qadiiran dan muriidan . Dan setengah daripadanya barang yang ia ‘adami seperti qidam dan baqa΄ .

Dan barang yang menyebut akan dia oleh mushannif daripada bahawa yang wajib tafshil itu dua puluh shifat, dan yang mustahil itu tafshili pun seperti seperti demikian itu jua, iaitu dibinakan atas qaul yang berkata dengan tsubut ahwal yang diperbuat atas thariqah yang berkata dengan bahawa segala perkara itu empat bahagi :

Pertama : Maujudat dan iaitu barang yang sah dilihat dan dia .

Dan kedua : Ma’duumat dan iaitu barang yang tiada tsubut baginya .

Dan ketiga : Ahwal dan iaitu wasithah antara maujudat dan ma’duumat.

Dan keempat : Umur I’tibariyah dan iaitu barang yang baginya tsubut, tetapinya tiada naik ia kepada darjat ahwal dan tiada turun ia kepada ma’duumat, tiada atas qaul yang menafikan dia, ya’ni mushannif membilang dua puluh shifat itu tiada menjalani ia atas qaul yang menafikan ahwal yang diperbuat atas thariqah yang berkata dengan bahawa segala perkara itu tiga bahagi jua, maka hanyalah

Dan bermula thariqah ini ialah yang rajih tetapi telah berkata oleh setengah ‘Ulama΄ : Bermula yang sebenarnya bahawa tiada hal kerana bahawa hal itu mustahil, tetapi berkata oleh Mushannif di dalam setengah kitabnya dan dengan jumlahnya, maka masalah ini masyhur khilafnya dan bagi tiap-tiap daripada dua qaul itu ada beberapa dalil yang diketahui akan dia daripada tempatnya .

Dan lagi kata mushannif pada Syarah Wustha : Jahil dengan itu hal tiada memberi mudharat pada ‘aqaaid kerana bahawasanya tiada tsabit baginya pada dirinya dan tiada dengan i’tibar bagi yang lainnya, ya’ni yang lain daripada dirinya kerana bahawasanya ‘ibarat daripada berdiri shifat ma‘ani itu dengan dzat dan tiada ia pekerjaan yang lebih atas yang demikian itu . Maka adalah pada qaul ini dikatakan keadaan Allah Ta‘ala qaadiran itu ‘ibarat daripada berdiri qudrat dengan dzat Allah Ta‘ala dan tiada ada shifat yang lain lagi .

Ketahui olehmu, bahawa qaul ini bukan ia menafikan shifat ma’nawiyah itu semata-mata, hanya ia menafikan shifat yang asing daripada shifat ma‘ani itu jua kerana orang yang menafikan shifat ma’nawiyah itu kufur ia seperti yang lagi akan datang sebutnya .

Dan atas qaul yang mentsabitkan hal iaitu qaul mu’tamad, berkata ia kaunuhu qaadiran itu bukan ‘ibarat daripada berdiri qudrat dengan dzat, dan sungguhnya ia shifat yang lain daripada qudrat yang tsabit pada dzihin, tiada maujud ia pada kharij dan tiada ma’dum pada dzihin yang lebih ia daripada berdiri qudrat, ya’ni yang lain daripada berdiri qudrat dengan dzat . 

Dan qudrat dan kaunuhu qaadiran itu atas qaul ini dua shifat antara keduanya berlazim-laziman, maka kaunuhu qaadiran itu melazimkan qudrat yang berdiri ia pada dzat, maka tatkala berdiri qudrat itu melazimkan kaunuhu qaadiran . Maka barang siapa menafikan shifat ma’nawiyah itu atau nafi sesuatu shifat daripadanya, jadi kafir dengan ijma’ kerana adalah ia tsabit bagi Allah Subhaanahu wa Ta‘ala dengan ittifaq Ahli al Sunnah dan Mu΄tazilah . Bersalahan orang yang tiada mengetahui ia akan ma’nawiyah, tiada kufur seperti yang telah lalu sebutnya .

Dan demikian lagi, barang siapa menafikan shifat ma‘ani daripada asalnya, ya’ni daripada lazimnya seperti berkata ia Allah Ta‘ala itu tiada qaadiran umpamanya dengan dzatNya dan tiada dengan shifat qudrat yang berdiri dengan Dia, jadi kafir juga . Bersalahan orang yang tiada menafikan dengan asalnya seperti Mu΄tazilah yang berkata ia : tiada bagi Allah itu shifat ma‘ani dan sungguhnya Ia qadir dengan dzatNya dan ‘alim dengan dzatNya . Demikianlah hingga akhirnya tiada kufur i’tiqad itu tetapi fasiq dan bid‘ah jua .

Dan hasilnya bahawasanya terbahagi shifat itu atas empat bahagi :

Pertama : Shifat nafsiyah .

Dan kedua : Shifat salbiyah .

Dan ketiga : Shifat ma’nawiyah .

Dan keempat : Shifat ma‘ani .

Maka barang siapa menafikan sesuatu shifat daripada tiga bahagi yang pertama itu, atau dikatanya baharu, atau syak ia pada baharunya atau qadimnya, atau terhenti seperti bahawa tiada menghukumkan ia dengan bahawa qadim atau baharu, nescaya jadi kafir ia kerana bahawasanya lazim daripada nafi suatu daripadanya kepada Allah Ta‘ala jadi kekurangan .

Dan barang siapa menafikan bahagi yang keempat, iaitu shifat ma‘ani seperti kaum Mu‘aththilah, tiada kufur ia kerana bahawasanya tiada lazim daripada nafinya itu kekurangan yang berdiri dengan dzatNya . Maka bahawasanya berkata ia qadir dengan tiada qudrat dan murid dengan tiada iradat . Demikianlah hingga akhirnya atas i’tiqad mereka itu . 

Bilangan Anbiya΄

‘Aqiidatun Najiin ( Siri 22 )

﴾ Faedah ﴿

Adalah bilangan Anbiya΄ pada qaul yang mu’tamad tiada seorang mengetahui akan hingganya, tetapi adalah setengah daripada riwayat menghinggakan banyaknya iaitu sekati dua laksa empat ribu .

Dan jadi Rasul daripada mereka itu tiga ratus tiga belas orang .

Dan pada satu riwayat, tiga ratus tiga belas .

Ada pula qaul yang berkata, lima belas, ya’ni lebih daripada tiga ratus.

Dan yang terlebih afdhal daripada segala mereka itu, Nabi Muhammad s.a.w .

Dan mengiring Nabi kita itu, Nabi Ibrahim a.s .

Dan mengiring Nabi Ibrahim itu, Nabi Musa a.s .

Dan mengiring Nabi Musa itu, Nabi ‘Isa a.s .

Dan mengiring Nabi ‘Isa itu, Nabi Nuh a.s,

Maka yang lima ini setengah dinamakan Ulul ‘Azmi, ertinya orang yang sangat teguh sabarnya . Dan yang lain daripada lima ini, setengah mereka itu afdhal daripada setengahnya, tetapi tiada ditentukan oleh Syara’ akan kita melainkan yang lima ini jua .

Pengertian Rasul Dan Segala Hak Mereka

‘Aqiidatun Najiin ( Siri 21 )

Dan kata Mushannif :

ﻓﻲ    ﺬﻟﻚ    ﻤﺜﻝ    ﻴﻌﺭﻑ    ﺃﻦ    ﻋﻟﻴﻪ   ﻴﺟﺏ   ﻜﺬﺍ ﻭ   ﴿

﴾    ﻮﺍﻟﺴﻼﻡ    ﺍﻟﺼﻼﺓ    ﻋﻟﻴﻬﻡ   ﺍﻟﺭّﺴﻝ     ّ ﺤﻕ

Dan demikian lagi, wajib atas tiap-tiap mukallaf bahawa mengetahui ia akan seumpama yang demikian itu pada hak segala Rasul ‘alaihish shalaatu was salaam .

Dan menyebut oleh mushannif akan lafaz mitsal, ertinya seumpama, kerana isyarat ia kepada bahawa tiap-tiap daripada barang yang wajib dan barang yang mustahil dan barang yang harus pada hak Rasul itu lain daripada barang yang pada hak Allah Ta‘ala .

Dan jikalau tiada disebut lafaz mitsal itu, nescaya memberi waham bahawasa barang yang wajib dan barang yang mustahil dan barang yang harus pada Rasul itu ‘ain yang wajib dan yang mustahil dan yang harus bagi Allah Ta‘ala ertinya, wajib atas tiap-tiap mukallaf itu mengetahui barang yang wajib bagi Rasul dan barang yang mustahil atasnya dan barang yang harus baginya .

Pengertian Rasul

Bermula makna Rasul itu iaitu manusia yang laki-laki lagi merdeka yang diturunkan oleh Allah Ta‘ala akan firman kepadanya daripada hukum, sama ada hukum i’tiqad dan hukum furu’ Syari‘at daripada ‘ibadat . Dan menyuruh oleh Allah Ta‘ala akan dia dengan menyampaikan hukum itu kepada ummatnya dan jikalau tiada disuruh menyampaikan dia, maka iaitu Nabi jua, bukan Rasul .

Pembahagian Alam

‘Aqiidatun Najiin ( Siri 20 )

Maka alam itu dua bahagi :

Yang pertama : A’yaan .

Yang kedua : A’raadh,  seperti kata setengah ‘Ulama΄ .

Bermula alam dengan sekelian suku-sukunya itu baharu, ya’ni adanya itu didahului oleh tiada kerana alam itu, adakala a’yan, ya’ni jirim yang berdiri ia dengan dzatnya dan adakala a’raadh yang berdiri ia kepada a’yaan, ya’ni ‘aradh itu berkehendak kepada a’yaan, tiada boleh ia asing sendirinya . Maka a’yaan itu barang yang ada baginya berdiri dengan dzatnya, tiada mengikut ia bagi yang lainnya dan mengambil lapang ia kadar lulus dzatnya .

Dan a’yaan itu adakalanya bersusun daripada beberapa jauhar, maka dinamakan jisim atau tiada bersusun, maka dinamakan jauharul fard dan iaitu sesuatu yang tiada menerima bahagi sekali-kali seperti nyawa .

Dan ‘aradh itu barang yang tiada dapat berdiri dengan dzatnya, ertinya tiada mengambil lapang ia dengan dzatnya dan sungguhnya mengambil lapang ia dengan yang lain, ya’ni mengikut ia akan a’yaan seperti akuan yang empat iaitu gerak dan diam dan bercerai dan berhimpun dan segala warna .

Dan makna warna itu kaifiat yang terhenti melihat akan dia itu atas melihat bagi suatu yang lain iaitu cahaya .

Dan makna cahaya itu kaifiat yang tiada terhenti melihat akan dia atas melihat bagi suatu yang lain .

Dan segala rasa dan baginya sembilan :

Bagi yang pertama : Pahit .

Dan kedua : Pedas .

Dan ketiga : Manis .

          

Dan keempat : Kelat .

Dan kelima : Masam .

Dan keenam : Perat .

Dan ketujuh : Masin .

Dan kelapan : Lemak .

Dan kesembilan : Tawar .  

Dan segala bau-bauan, maka baginya amat banyak, maka sekelian itu ‘aradh yang baharu, ya’ni shifat bagi jirim .

Ketahui olehmu, apabila sudah tetaplah bahawa alam ini sekeliannya muhditsun, ya’ni baharu, maka yang mengadakan dia itu Allah Ta‘ala, dzat yang wajib al wujud yang tiada bagiNya permulaan dan tiada berkesudahan dan ada bagiNya beberapa shifat kamalat yang tiada terhingga bagiNya pada bilang-bilangan pada nafsu al amr, sama ada shifat yang wujudiyyah atau salbiyah kerana beberapa hadits menunjukkan tiada berkesudahan kamalat Allah Ta‘ala tetapi tiada wajib kita ketahui atas jalan tafshil, hanya wajib kita ketahui atas jalan ijmal .

Pengertian Nazhar

‘Aqiidatun Najiin ( Siri 19 )

﴾ Tanbih ﴿    

Maka makna nazhar pada lughah itu, memandang dengan mata kepala . Dan maknanya pada istilah itu, iaitu kita aturkan dua pekerjaan yang maklum keduanya supaya sampai kepada mengetahui pekerjaan yang majhul seperti kita susunkan qadhiyah sugha serta qadhiyah kubra, kemudian diambil natijah daripada keduanya seperti kita kata :  

﴾  ﺤﺎﺪﺚ   ﻤﺗﻐﻴﺭ   ﻜﻝّ ﻭ  ٬ ﻤﺗﻐﻴﺭ   ﺍﻟﻌﺎﻟﻡ  ﴿

Ertinya : Bermula alam ini berubah-ubah, ini dinamakan qadhiyah sughra, dan tiap-tiap yang berubah-ubah itu baharu, ini dinamakan qadhiyah kubra .

Maka natijahnya itu : Bermula alam ini baharu .

Dan makna natijah itu : Faedah daripada dua jumlah itu .

Dan jumlah pun namanya dan qadhiyah pun namanya .

Maka hendaklah kita tilik kepada segala kelakuan diri kita kerana ia terlebih hampir kepada kita . Maka adalah pada diri kita itu terkandung atas pendengar dan penglihat dan berkata-kata dan panjang dan lebar dan pendek dan redha dan marah dan putih dan merah kulit dan hitam dan ‘ilmu dan jahil dan iman dan kufur dan lazat dan pedih dan lainnya daripada segala ‘aradh yang berdiri pada kita . Maka sekeliannya itu berubah-ubah dan keluar daripada ‘adam kepada wujud dan daripada wujud kepada ‘adam . Dan yang demikian itu dalil bagi baharu dan berkehendak kepada yang menjadikan dia dan yang menjadikan dia itu Tuhan yang amat kuasa lagi wajib al wujud lagi am ‘ilmuNya lagi sempurna qudratNya dan iradatNya .

Kemudian maka tilik pula kepada alam yang di atas daripada tujuh petala langit dan bulan dan matahari dan bintang, setengah besar dan setengah kecil dan setengahnya berjalan dan setengahnya tetap dan ada baginya pihak yang tertentu dan setengahnya bercahaya dan setengahnya kelam . Maka sekelian itu menunjukkan baharu kerana berubah-ubah dan tiap-tiap yang baharu itu berkehendak kepada yang menjadikan dia .

Kemudian tilik kepada alam yang di bawah daripada hawa dan awan dan bumi dan barang yang terkandung padanya daripada laut dan ma‘aadin dan kayu dan batu dan bagai-bagai binatang lainnya . Maka sekelian itu menunjukkan baharu dan berkehendak kepada yang menjadikan dia kerana makna alam itu alamat yang menunjukkan akan keadaan Allah Ta‘ala yang menjadikan dia .

Pertama Yang Wajib Diketahui Mukallaf

‘Aqiidatun Najiin ( Siri 18 )

﴾ Faedah ﴿ 

Ikhtilaf ‘Ulama΄ pada yang awal-awal wajib atas mukallaf itu . Bermula qaul yang dipilih oleh Muhaqqiqun bahawasanya awal-awal yang wajib itu ma’rifat, ya’ni yang pertama-tama fardhu atas manusia itu ma’rifat Allah dan ma’rifat segala RasulNya .

Kata Ibnu Qaiyyim : Dan wajib atas ibu bapa bahawa adalah awal-awal barang yang diperdengarkan akan kanak-kanak itu ma’rifatullah dan tauhid akan Allah . Dan bahawa diajarkan kanak-kanak itu apabila ber‘aqal ia akan barang yang wajib bagi Allah dan barang yang mustahil atasNya dan barang yang harus padaNya . 

Dan diajarkan pula bahawasanya Nabi Muhammad s.a.w itu diperanakkan di Mekah dan dibangkitkan dia jadi Rasul pun di dalam negeri Mekah . Kemudian berpindah ia ke Madinah dan wafat ia di dalam negeri Madinah jua . Dan namanya Muhammad anak Abdullah anak Abdul Muththalib anak Hasyim . 

Kata setengah ‘Ulama΄ : Bermula awal-awal yang wajb atas mukallaf itu nazhar, ya’ni tilik kepada alam ini hingga dikenal akan Tuhan yang menjadikan dia, kemudian maka ia tashdiqkan . Dan dihimpunkan antara dua qaul ini dengan kata kita awal yang wajib daripada yang dimaksud itu ma’rifah dan awal yang wajib daripada wasiilah itu nazhar .

Dan makna wasiilah itu, jalan yang menyampaikan kepada yang dimaksud, kerana jikalau kita lazimkan tashdiq dengan barang yang tiada diketahui ia akan sahnya dan batalnya nescaya membawa ia kepada benarnya atau salahnya kerana tiada ia mengenal dalil yang boleh membezakan antara keduanya atau membawa kepada bersamaan Nabi dan yang bukan Nabi kerana tiada dalil yang boleh membezakan antara keduanya dengan sebab tiada nazhar yang shahih .

Dan jikalau disoal akan kita bahawa wajib nazhar itu dahulu daripada beriman, maka apabila kita seru akan seorang kafir kepada beriman, maka jawab ia : Beri tangguhkan olehmu akan daku dahulu hingga aku nazhar kerana kamu kata , wajib nazhar dahulu, apa kata kita ?

Maka jikalau kita lazimkan dia suruh iqrar dengan iman, ya’ni dengan mengucap dua kalimah Syahadah, maka jadi binasa kata kamu bahawa nazhar itu awal wajib daripada beriman atau kamu beri tangguh akan dia biar ia nazhar, maka jadi mukhaalafah dengan muqtadha Syara’ kerana menuntut suruh menyegerakan keluar daripada kufur dan masuk ia di dalam Islam dengan tiada bertangguh.

Maka jawab bahawasanya tilik ia akan hal kafir itu, jikalau ada ia bercampur dengan Muslimin, kita suruhkan dia mengucap dua kalimah Syahadah, ya’ni tiada diberi tangguh akan dia kerana bahawasa ghaalib ada nazhar padanya dahulu daripada bulughnya dan tiada harus kita suruh nazhar dahulu, tetapi jadi kafir orang yang tiada mengajar dua kalimah Syahadah itu apabila datang kafir minta ajar akan dia atau ditangguhkan dia seperti dikatanya : Nantilah sesaat, atau : Pergilah belajar kepada si fulan itu .

Maka jika adalah orang kafir itu tiada bercampur ia dengan orang Islam seperti jauh negerinya daripada Muslimin, maka demikian jua diajarkan dia dua kalimah itu atas qaul yang mengatakan ma’rifat itu awal yang wajib, maka taqlid dahulu kemudian ia nazhar supaya kuat imannya kerana bahawasanya Nabi s.a.w dipadakannya dengan iqrar dua kalimah Syahadah .

Inilah qaul yang mu’tamad dan atas qaul yang mengatakan nazhar itu awal yang wajib, maka disebutkan baginya dalil serta mengucap dua kalimah Syahadah hingga faham kerana tiap-tiap orang yang diseru akan dia oleh Nabi kita kepada beriman, maka berkata ia baginya : Tunjukkan olehmu atasku tanda kebenaranmu, maka didatangkan mu’jizat, maka nyata benarnya, maka percaya ia, maka Islam ia atau tinggal atas ingkarnya, maka binasa ia .

Ma’rifatullaah ( Mengenal Allah Ta‘ala )

Aqiidatun Najiin ( Siri 17 )

Dan hasilnya yang dinamakan ma’rifat itu tiga qaid :

Yang pertama : Jazam .

Kedua : Muwaafaqat dengan yang sebenar .

Dan ketiga : Dengan dalil .

Tetapi telah lalu sebutnya bahawasa dalil yang dituntut atas mukallaf itu dalil jumli jua dan iaitu lemah ia daripada menetapkan dalil dan lemah ia daripada menghuraikan syuhbah . Dan sekurang-kurang dalil jumali itu, apabila ditanyai orang baginya : apa dalil tanda ada Allah Ta‘ala ? Maka dijawab ia : Makhluq ini.

Dan kata Mushannif : Mengenal barang yang wajib bagi Allah ‘Azza wa Jalla, ertinya mengenal sekelian barang yang wajib kerana difaham daripada lafaz ( ﻤﺎ ) itu daripada sighah umum, tetapi yang wajib mengenal atas jalan tafshil itu iaitu dua puluh yang lagi akan datang sebutnya .

Dan yang lain daripada dua puluh itu wajib mengenal atas jalan ijmal jua dan iaitu segala shifat kamalat bagi Allah Ta‘ala seperti bahawa ia i’tiqadkan tiap-tiap shifat kamalat itu wajib bagi Allah bershifat dengan dia .

Demikian lagi mengenal akan barang yang mustahil, adakalanya wajib atas jalan tafshil iaitu dua puluh lawan dua puluh yang wajib dengan tafshil itu dan adakalanya atas jalan ijmal iaitu segala lawan shifat kamalat yang tiada terhingga, ya’ni kita i’tiqadkan segala shifat kekurangan itu mustahil atas Allah Ta‘ala bershifat dengan dia .